Wystawy biblioteczne
Na wystawie zostały zaprezentowane cenne woluminy ze zbioru starodruków biblioteki która zawiera głównie dzieła o charakterze religijnym.
Biblia w obrazach
Celem tej wystawy było zaprezentowanie zbiorów biblijnych. Można na niej było obejrzeć m.in. unikatowe biblie łacińskie: Biblia Sacra z 1260 r., Biblia Sacra z 1480 r., oraz najstarsze wydania Pisma Świętego w języku polskim: Biblię Leopolity z 1561 r, Biblię Brzeską z 1563 r., Biblię Wujka z 1599 r. i Biblię Gdańską z 1623 r. Głównym motywem łączącym woluminy pokazane na wystawie były drzeworyty i miedzioryty umieszczone różnych wydaniach Pisma Świętego. Elementem spinającym wystawę były grafiki Gustawa Doré. Sławę zawdzięcza on ilustracjom do dzieł klasyki literatury światowej, w tym Biblii powstałym w latach 1864 – 1866.
Cykl 230 grafik – wykonanych na podstawie szkiców artysty przez zespół 40 rytowników – stał się jednym z wzorców dla ilustrowania tekstu Pisma Świętego w II połowie XIX i XX wieku. Wielu mistrzów podejmowało się ilustracji motywów Biblijnych, lecz Doré należy do najbardziej znanych. Jego prace stoją na pograniczu romantyzmu i realizmu Realistyczny styl Doré tchnął nowe życie w te prawdziwe historie. Wystawie towarzyszyły plansze prezentujące najstarsze wydania Biblii polskich.
Druki ulotne, klocki, konwoluty
Księgozbiór jest bardzo zróżnicowany pod względem formy. Związane jest to z długotrwałym kształtowaniem się i pochodzeniem woluminów z różnych kolekcji. Szczególne formy biblioteczne stanowią klocki.
Klocek introligatorski, inaczej druki współoprawne, to dwa lub więcej dzieł, których każdy stanowi jednostkę katalogową, połączonych mechanicznie wspólną oprawą. Drugie i następne dzieła klocka noszą nazwę adligatów. Połączenie wspólną oprawą wynikało z oszczędności materiałów – dawna książka była dobrem luksusowym. Niezwykle cenny i obszerny, dział w Bibliotece misjonarskiej stanowi zbiór druków ulotnych. Są one kapitalnym odzwierciedleniem ducha epoki i odnoszą się do najróżniejszych dziedzin życia społeczno-politycznego 2 poł. XVIII w. i I poł. XIX w. Zawierają m.in. listy pasterskie, kazania, sumariusze, mowy pogrzebowe, panegiryki, mowy sejmowe z lat 1766-1794, materiały Komisji Edukacji Narodowej.
Historia zapisana w drukach ulotnych
Druki ulotne i okolicznościowe mają długą historię, a także precedensy w postaci odręcznych zapisów na różnorodnym materiale. Poprzednikami takich druków były antyczna ostraka i średniowieczne teksty rozmaitej treści oraz przeznaczenia, utrwalane na luźnych kartach pergaminowych i papierowych, a także obrazki o tematyce religijnej i świeckiej odbijane z płyt drzeworytowych. Z drukami ulotnymi łączy je zawartość i funkcja, dzieli technika zapisu, wielkość nakładu i – w konsekwencji – zasięg oddziaływania. Druki ulotne poszerzają wiedzę o życiu publicznym, pozwalają lepiej poznać oraz interpretować dawną kulturę typograficzną, a dzięki temu i kulturę.
Wystawa ukazuje wybrane druki ulotne z bogatej kolekcji wchodzącej w skład księgozbioru Biblioteki Zgromadzenia Księży Misjonarzy w Krakowie. Są one kapitalnym odzwierciedleniem ducha epoki i odnoszą się do najróżniejszych dziedzin życia społeczno – politycznego 2 poł. XVIII w. i 1 poł. XIX w. Dzięki prezentowanym drukom ulotnym zwiedzający będą mieli niepowtarzalną okazję poczuć klimat tamtych czasów.
Katechizm drogowskazem wiary
Termin „katechizm” pojawił się po raz pierwszy najprawdopodobniej we Francji w 1327 roku. W roku 1357 arcybiskup Yorku John Thoresby użył tego terminu na określenie książki zawierającej syntetyczny i całościowy wykład nauki chrześcijańskiej. W znacznym stopniu do spopularyzowania tego terminu przyczynił się również Marcin Luter.
Na ratunek książce
Na wystawie prezentujemy cenne woluminy ze zbioru starodruków biblioteki stradomskiej. Zbiór liczący ok. 15 tysięcy starodruków zawiera głównie dzieła o charakterze religijnym, w tym szereg unikatowych wydań biblii, ksiąg liturgicznych, mszałów, antyfonarzy, ewangeliarzy. Znajdziemy tam również dzieła z dziedziny medycyny, geografii, botaniki, sztuki, literatury, historii, filozofii. Biblioteka posiada bogatą kolekcję druków ulotnych z XVIII wieku.
Obecna wystawa jest częścią wieloletniego projektu przygotowanego przez bibliotekę, którego zadaniem jest ochrona i konserwacja zabytkowego księgozbioru. Na wystawie prezentowane są wybrane woluminy, które poddano konserwacji zachowawczej w roku 2005. Została ona wykonana przez Toruńskie Stowarzyszenie Ratowania Książek i Archiwaliów po Powodzi “Pro libris”.
Na ratunek książce cz. II
Celem kolejnej wystawy w Muzeum Historyczno-Misyjnym Księży Misjonarzy w Krakowie jest prezentacja cennych książek z tzw. księgozbioru kleparskiego będącego częścią zbioru starodruków biblioteki Stradomskiej prowadzonej przez misjonarzy. Wystawa ta jest II częścią wieloletniego projektu przygotowanego przez bibliotekę, którego zadaniem jest ochrona i konserwacja zabytkowego księgozbioru biblioteki Stradomskiej.
W roku 2005 w bibliotece Stradomskiej dzięki współpracy z Toruńskim Stowarzyszeniem „Pro libris” rozpoczęto konserwację zachowawczą księgozbioru misjonarskiego. Kontynuowana była ona w roku 2007. W jej ramach wykonano dokumentację fotograficzną i ocenę stanu zachowania wybranych 112 starodruków. Następnie oczyszczono z kurzu ich wnętrza, krawędzie i okładki. Oczyszczono również skórzane i pergaminowe oprawy, a rozdarcia kart, ubytki papieru i wyrwane karty zabezpieczono bibułką japońską. Uszkodzenia opraw – rozdarcia skóry, pergaminu, rozwarstwienie narożników, odspojenie wyklejek – naprawiano klajstrem i klejem rybim. W jednej z książek dorobiono brakujący grzbiet ze skóry.
O ratowaniu “Vita Christi” Ludolfa z Saksonii
Celem kolejnej wystawy w Muzeum Historyczno-Misyjnym Księży Misjonarzy w Krakowie jest prezentacja cennych książek z księgozbioru biblioteki stradomskiej prowadzonej przez Misjonarzy.
Ludolf z Saksonii (ok. 1295-1377), zakonnik, pisarz religijny. Przez ponad 26 lat związany z dominikanami. W 1340 przeniósł się do kartuzów. Pełniąc tam m.in. funkcję przełożonego w klasztorze w Strassburgu. Pozostawił po sobie wiele znakomitych dzieł, z których najwybitniejszym było „Vita Christi”. Poprzez nie wywarł wielki wpływ na kształt duchowości kartuzjańskiej, devotio moderna i licznego grona teologów, m.in. św. Franciszka Salezego, św. Ignacego Loyoli, św. Jana od Krzyża, św. Teresy Wielkiej. Przeszło sześć wieków minęło od czasu napisania „Vita Christi”, a dzieło prawie nic nie straciło na swojej wartości, nadal zaliczane jest do ważnych komentarzy do Pisma Świętego. O jego popularności świadczy liczba wydań i przekładów. Od pierwszego, w roku 1474 w Strassburgu, aż do edycji paryskiej w roku 1880, było 88 wydań. Na wystawie został zaprezentowany egzemplarz znajdujący się w zbiorach misjonarskich. Wydany został w 1495 roku w Norymberdze przez słynnego drukarza Antoniego Koburgera. Został on poddany gruntownej konserwacji.
W deszczki oprawić
Świetną okazją do zapoznania się z tą mało znaną dziedziną historii kultury i rzemiosła artystycznego będzie wystawa organizowana przez Bibliotekę Zgromadzenia Księży Misjonarzy. Kolekcja cennych opraw eksponowana we wnętrzach Muzeum Historycznego Księży Misjonarzy jest wyjątkowym wydarzeniem na tle wystaw prezentujących stare druki – jej tematem będzie bowiem nie dorobek drukarzy, ale zdecydowanie mniej znany, a co najmniej równie interesujący dorobek introligatorów – zrzeszonych w cechach, rzemieślników często anonimowych, których osoby pozostają ukryte za dziełem, ocalałym z zawieruch historii.
Atutem wystawy będzie bez wątpienia jej aspekt edukacyjny – zwiedzający będzie miał okazję zapoznać się z narzędziami używanymi przez rękodzielników oprawiających książki, dowiedzieć się, z jakie były kolejne etapy powstawania oprawy oraz poznać techniki dekoracyjne. Zadaniem ekspozycji będzie ukazanie różnorodności wytworów polskiego introligatorstwa na przestrzeni XV-XVIII w., przemiany stylistyczne oraz zmiany w zakresie rozwiązań technicznych.
Znaki własnościowe
Tym razem Biblioteka Księży Misjonarzy prezentuje najcenniejsze i najciekawsze znaki własnościowe odkryte na drukach od XV do XIX w. Niewątpliwie największą atrakcją są dwie, zidentyfikowane kilka lat temu książki, wchodzące niegdyś w skład najsłynniejszej polskiej biblioteki królewskiej – szesnastowiecznej książnicy Zygmunta Augusta. Oprócz nich obejrzeć można część kolekcji superekslibrisów szlacheckich i biskupich, właścicieli takich jak: Jan Podoski, Mikołaj Ignacy Wyżycki czy Przecław Mojecki. Część wystawy poświęcona jest historii biblioteki misjonarskiej i znakom własnościowym związanym z tym zgromadzeniem. Na ich podstawie śledzić można specyfikę biblioteki, zlepionej z mniej lub bardziej przypadkowych darów i zakupów.
Przywrócony blask
Wystawa ta była częścią wieloletniego projektu, przygotowanego przez bibliotekę, którego zadaniem jest ochrona i konserwacja zabytkowego księgozbioru. W 2008 roku objęto konserwacją zachowawczą 139 woluminów z księgozbioru stradomskiego i kleparskiego. Prace przeprowadziły konserwatorki dzieł sztuki: Katarzyna Wawrzyniak-Łukaszewicz, Agnieszka Ciesielska i Marta Winiarczyk. Dwa klocki drukarskie (różne dzieła połączone wspólną oprawą) zostały poddane konserwacji pełnej. Obydwa woluminy są unikatami. Pierwszy klocek zawiera 8 książek. Są to inkunabuły (druki do 1500 r.) i postinkunabuły (druki po 1500 r.).
